Berceste ile ilgili bir araştırma sonuçları

BERCESTE İLE İLGİLİ BİR ARAŞTIRMANIN SONUÇLARI

Berceste; seçilmiş, beğenilmiş, seçkin, üstün anlamında ve aynı zamanda güzel, hoş, latif anlamında kullanılan Farsça kökenli bir kelimedir. Burada “ber” üzere anlamında, “ceste” ise seçilmiş anlamındadır.

Mısra – ı berceste deyimi ise seçkin, üstün, kuvvetli, en güzel söz anlamında kullanılan bir deyimdir. Çabuk hatırlanan ve üstün bir manaya sahip şiir anlamında kullanılır. Mısra – ı bercestenin söyleyeni belli olabilir de olmayabilir de.

Ziya Paşa’nın “Pakize kasideler demişler (demiştir) / Berceste neşideler demişler (demiştir)” sözünde geçen berceste; seçilmiş, beğenilmiş, üstün, seçkin anlamındadır. Burada “pakize”; güzel, hoş anlamındadır. Kaside; devlet adamlarını övmek için yazılan şiir demektir. Neşide ise şiir, koşuk anlamındadır.

Ziya Paşa, Osmanlı’da görev yapmış bir devlet adamıdır. Adana’da ölmüştür. Birçok sözü atasözü gibi kabullenilmiştir. Mesela “Nasihat ile uslanmayanı etmeli tekdir/ Tekdir ile uslanmayanın hakkı kötektir” sözü ona aittir. Burada şöyle deniliyor: “Nasihat edildikten sonra anlamayanı azarlamalı, bundan da anlamayanı dövmeli.”

Mısra – ı berceste, Ragıp Paşa’nın “Eğer maksud eserse, mısra – ı berceste kafidir.” sözünden edebiyata geçtiği kabul edilen bir deyimdir. Burada maksud, “maksat, emel, erişilmek istenen şey” anlamındadır. Ve de telmih yapılarak bu sözden bu deyim geçmiştir.

Telmih, anımsatma adıyla da bilinen bir edebi sanattır. Sözün içerisinde doğrudan değil dolaylı olarak bahsedilen bir söz ile o olay ya da bilgi anımsatılmak istenir.

Ragıp Paşa, Osmanlı’da görev almış bir devlet adamıdır. Koca Ragıp Paşa diye de bilinir. 1723’te ölmüştür. Ragıp Paşa’nın “Eğer maksud eserse, mısra – ı berceste kafidir.” sözünde kastedilen şey “Eğer maksat eser ise güzel bir mısra yeterlidir.” cümlesidir. Ragıp Paşa da şair kimliğiyle bilinen bir kişiliktir. Maksud kelimesi Osmanlıca’da geçen bir kelimedir.